بنابراين در بحث انشاء غيرطلبى هم صيغه‌هايى كه در پيمانهاى دوطرفه و متقابل به كار مىرود ، مقصود است كه اصطلاحا به اينها « عقود » مىگويند و هم صيغه‌هايى كه در پيمان‌هاى يك‌طرفه به كار مىرود و اصطلاحا « ايقاعات » نام مىگيرد . مانند : « وقفت » وقفت كردم . 3 - و امّا القسم فيكون بالواو و الباء و التاء و بغيرها ، نحو : لعمرك ما فعلت كذا . امّا قسم ، گاهى با واو و باء و تاء است و گاه با غير اينها مثل : لعمرك ما فعلت كذا ، به جان تو سوگند ، من چنين نكردم . قسم با واو ، باء و تاء مانند و اللّه ، باللّه و تاللّه 4 - و امّا التّعجب فيكون قياسا بصيغتين : ما افعله و افعل به و سماعا بغيرهما ، نحو : « للّه درّه عالما » كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ . امّا تعجّب ( ابراز شگفتى ) گاهى قياسى است و به وسيلهء دو صيغهء « ما أفعله » و « افعل به » شكل مىگيرد و گاهى سماعى است و با غير اين دو صيغه ، مانند : « للّه درّه عالما » خدا ، او را بر خوبيش پاداش دهد . چه دانشمند است . و « كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ ، وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ » « 1 » چگونه به خدا كفر مىورزيد ؟ با اين‌كه مردگانى بوديد كه خداوند ، شما را زنده ساخت . 5 - و امّا الرّجاء فيكون بعسى و حرى و اخلولق ، نحو : عسى اللّه ان يأتى بالفتح . و امّا صيغه‌هايى كه براى اظهار اميدوارى به كار مىرود ، « عسى » ، « حرى » و « اخلولق » است . مانند : « عسى اللّه ان يأتى بالفتح » اميد است خداوند ، پيروزى بياورد . و اعلم انّ الانشاء غير الطلبى لا تبحث عنه علماء البلاغه لانّ اكثر صيغه فى الأصل اخبار نقلت الى الإنشاء . و إنّما المبحوث عنه فى علم المعانى هو الإنشاء الطّلبى لما يمتاز به من لطائف بلاغيّة . و بدان‌كه دانشمندان ، به پژوهش دربارهء انشاء غيرطلبى نمىپردازند . زيرا بيشتر صيغه‌هايش در اصل ، خبر بوده و به انشاء نقل داده شده است . در علم معانى تنها دربارهء انشاء طلبى كاوش مىشود چون با لطافتهاى بلاغى امتياز مىيابد . فالانشاء الطّلبى هو الذّى يستدعى مطلوبا « 2 » غير حاصل فى اعتقاد المتكلّم وقت

--> ( 1 ) . بقره / 28 . ( 2 ) . بدان اگر مطلوب ، هنگام درخواست ، مورد انتظار و توقع نباشد آن طلب ، تمنّى است و اگر آنچه مورد توقع